Tiếng ViệtEnglish

Lợi ích của liệu pháp oxy dòng cao (HFNC)

19/08/2021 - 04:26
406 views

Liệu pháp oxy dòng cao (High Flow Nasal Cannula – HFNC) ngày càng được sử dụng rộng rãi trong cấp cứu và điều trị tích cực cho cả trẻ sơ sinh, trẻ em và người lớn bị Covid-19 với lợi ích lâm sàng rõ rệt.

 Đáp ứng nhu cầu dòng thở vào

Các bệnh nhân bị suy hô hấp thường phải thở nhanh và cố gắng hít mạnh hơn nên dòng chảy đỉnh thở vào của các bệnh nhân này sẽ tăng cao hơn bình thường và có thể lên tới 30-60L/phút, ở trẻ lớn và người lớn đôi khi có thể lên đến 120L/phút. Vì vậy nếu thở oxygen thông thường chỉ có thể đạt được dòng chảy thở vào tối đa là 15L/phút. Với HFNC chúng ta có thể điều chỉnh tối đa tốc độ dòng khí thở vào đến 60L/phút.

 Làm ẩm và ấm khí thở vào

Với thở oxygen thông thường thì khí thở vào lạnh và khô hơn nên dễ gây viêm đường hô hấp. Đáp ứng viêm làm tăng sức kháng đường hô hấp và ảnh hưởng đến chức năng của tế bào niêm mạc đường hô hấp và cản trở làm sạch đờm. HFNC làm ấm khí thở vào đến 37 độ và độ ẩm 100% nên tránh được các tác hại trên. Ngoài ra thở không khí ấm và ẩm phần nào cũng giảm được lượng calo mà cơ thể cần tiêu thụ để làm ấm và ẩm khí thở vào trong điều kiện thở bình thường. Như vậy thở HFNC khi khí thở vào được làm ấm và ẩm sẽ có tác dụng giảm viêm, bảo vệ chức năng tế bào niêm mạc hô hấp, cải thiện chức năng làm sạch đờm và giảm tiêu thụ calo trong suy hô hấp.

Thay đổi thể tích khoảng chết

Khi thở bình thường chúng ta thường hít lại khoảng 1/3 lượng không khí mà ta vừa thở ra ở chu kỳ trước do lượng khí này lưu lại trong khoảng chết. Như vậy nếu ta thở khí trời với 21% oxygen sẽ bị trộn với 5-6% CO2 ở khí thở ra lưu lại ở đường hô hấp trên, như vậy thực sự nồng độ oxygen khí thở vào thông thường chỉ đạt khoảng 15-16% oxygen. Khi bị suy hô hấp bệnh nhân sẽ hít lại khí thở ra nhiều hơn nữa và nồng độ oxygen thực chất hít vào còn thấp hơn nữa. HFNC có tác dụng thổi trôi bớt không khí thở ra trong khoảng chết ở họng bệnh nhân (Washout of Dead-space), lượng khí này chứa CO2 cao được thay bằng khí thở vào mới có nồng độ oxygen cao hơn. Nghiên cứu của Liew Z và cộng sự về hiệu quả sinh lý của HFNC trên 44 trẻ sơ sinh non tháng có cân nặng từ 500-1900g đã kết luận rằng HFNC có tác dụng làm sạch không khí ở khoảng chết gây ra bởi khí CO2 ở cuối thì thở ra trong khu vực họng mũi.

Tăng dung tích cặn chức năng

Tăng dung tích cặn chức năng (Functional Residual Capacity-FRC) hay thể tích phổi cuối thì thở ra (end-expiratory lung volume-EELV) được cho là do HFNC có khả năng tạo PEEP với dòng chảy cao và khi thở mũi và ngậm miệng. Trên người khỏe tình nguyện sử dụng HFNC cho thấy tương ứng với tốc độ dòng từ 0; 10; 20; 40 và 60L/ phút thì PEEP khi thở ngậm miệng là 0,8; 1,7; 2,9; 5,5 và 7,7cm H2O. Nghiên cứu của Liew Z và cộng sự cũng đã kết luận rằng HFNC tạo ra PEEP nhưng với thay đổi nhiều theo tốc độ dòng. Tuy nhiên do có nhiều yếu tố tác động đến PEEP như tuổi, thể trạng bệnh nhân, gầy hay béo, thở ngậm miệng hay hở miệng, vì thế vẫn còn nhiều tranh luận về điều này. Một số nghiên cứu còn cho thấy so với thở oxygen thông thường thì HFNC làm tăng EELV, giảm tần số thở và tăng Vt và Vt tăng theo mức tăng của dòng khí thở vào. Nghiên cứu của Riera J và cộng sự cho thấy khi thở HFNC làm tăng trở kháng phổi cuối thì thở ra (End Expiratory Lung Impedance -EELI), điều đó chứng tỏ là có cải thiện FRC. HFNC cũng làm giảm tiền nạp (preload) do làm tăng nhẹ áp lực trong lồng ngực, tác dụng này một lần nữa gián tiếp nói lên HFNC có thể tạo được PEEP. Roca và cộng sự nghiên cứu trên 10 bệnh nhân bị suy tim ứ huyết thở HFNC thấy có xẹp tĩnh mạch chủ trên ở thì thở vào trên siêu âm. Ngoài ra HFNC cũng tạo ra vòng vào lại phế nang và qua đó làm tăng FRC.

Dễ dung nạp

Bệnh nhân thường dung nạp và thích thở HFNC hơn là các phương pháp thở không xâm nhập khác như CPAP hoặc BIPAP vì thường bị cố định mask chặt hơn nên khó chịu hơn. Bên cạnh đó không khí được làm ẩm và ấm giúp niêm mạc đường hô hấp đỡ khô hơn nên bệnh nhân thấy dễ chịu hơn. Có lẽ vì dễ dung nạp hơn nên dễ cải thiện oxygen hóa và giảm công hô hấp.

 Giảm nhịp thở

Các nghiên cứu trên người tình nguyện khỏe mạnh và bệnh nhân suy hô hấp cấp đều cho thấy tần số thở giảm xuống do bệnh nhân đỡ khó thở hơn khi thở HFNC hơn so với thở oxygen thông thường với dòng thở vào thấp. Điều này có được là do trung tâm hô hấp ít phát động các nhịp thở hơn nhờ tập hợp các cơ chế đề cập ở 5 điểm trên.

Giảm công hô hấp

HFNC làm giảm công hô hấp nhờ cải thiện tình trạng chung của bệnh nhân. Mauri và cs nghiên cứu trên các người lớn bị suy hô hấp cấp bằng cách đo áp lực đè vào thực quản đã kết luận rằng những người được thở HFNC thì công hô hấp giảm hơn so với thở oxygen thông thường với dòng thấp.

Nguồn: Tạp chí y khoa, 2020, 13, 3

Các tin tức khácXem tất cả